Herman van Brussel (90) maakte bombardement op Zwarte Zondag mee: ‘Als je die ellende gezien hebt, kom je daar niet zo makkelijk overheen’

EDE/WAGENINGEN In aflevering twee van de podcastserie ‘Zwarte Zondag: Het verzwegen bombardement’ deelt de 90-jarige Herman van Brussel zijn verhaal over de noodlottige zondag 17 september 1944. Precies een week na zijn negende verjaardag stond de jonge Herman met zijn vader in de tuin, waar ze getuige waren van het bombardement dat zijn woonplaats trof. Een traumatische ervaring die hem zijn leven lang zou bijblijven. De aflevering is nu te beluisteren via de site en app van EdeStad en via de bekende podcastplatforms. 

door Jessica Kapelle

Herman herinnert zich de zilverachtige B17-bommenwerpers, ook wel ‘vliegende forten’ genoemd, die vanuit het oosten aan kwamen vliegen. Het onheilspellende beeld van openstaande bommenluiken gaf zijn vader al een slecht voorgevoel. Kort daarna volgde een oorverdovend ratelend geluid en zagen ze de bommen vallen. ,,Toen wisten we natuurlijk dat het foute boel was. Dus wij als de sodemieter naar binnen", vertelt hij in de podcast. ,,Ik was me toen al bewust met mijn 9 jaar, dat dit een gedeelte van een historie was die ik me altijd zou blijven herinneren."

Lees meer over Zwarte Zondag in ons dossier.

Van Brussel en Jessica Kapelle, maker van Zwarte Zondag, kwamen met elkaar in contact toen ze onderzoek deed naar het bombardement op Ede op 17 september 1944 voor de podcastserie. Van Brussel maakte dit bombardement mee, maar dan in de wijk Sahara in Wageningen. In Ede kwamen 71 mensen om, in Wageningen 40. 

Ik was me toen al bewust met mijn 9 jaar, dat dit een gedeelte van een historie was die ik me altijd zou blijven herinneren

IMPACT BOMBARDEMENT GROOT

De impact van het bombardement was groot op de jonge Herman en zijn familie. Hoewel hij geen oorlogstrauma opliep, zoals hij zelf aangeeft, heeft de herinnering aan de oorlog hem nooit meer losgelaten. ,,Als je zo’n oorlog meegemaakt hebt en de ellende gezien hebt, dan kom je daar niet zo makkelijk overheen. Ik denk dat ik wel elke dag me toch iets herinner van die oorlog. Of er even aan denk", aldus Van Brussel.

Jaren later besloot Van Brussel, gedreven door zijn ,,bijna grenzeloze interesse in historie’’, onderzoek te doen naar de gebeurtenissen van zwarte zondag en zijn bevindingen vast te leggen in een manuscript. Zijn drijfveer was de vraag waardoor het die dag zo mis kon gaan. Hij zocht naar de achtergrond en de menselijke fouten die tot zo’n tragedie konden leiden.

HOOFDOORZAAK MISLUKKEN BOMBARDEMENT

Volgens Van Brussel lag de hoofdoorzaak van het mislukte bombardement bij het gebruik van verkeerd materiaal en de onnauwkeurige plaatsbepaling in de vliegtuigen. Bij het bombardement op Ede en Wageningen werden vliegtuigen ingezet die met name gebruikt werden om Duitse doelwitten te bombarderen, zoals woonwijken en infrastructuur. De geallieerden gebruikten zware bommenwerpers, zoals de B17, om kazernes en infrastructuur in bezet gebied te bombarderen. De doelen in Ede op Zwarte Zondag waren de kazernes, die dicht tegen de woonwijken aan lagen.

Het verhaal van Van Brussel is nu te beluisteren in aflevering 2 van de podcastserie ‘Zwarte Zondag: Het verzwegen bombardement’ via edestad.nl/podcast en via Spotify, Podimo en Apple Podcasts. Iedere week is een nieuwe aflevering beschikbaar. In totaal zijn het vier afleveringen van 30 minuten. 

In Cultura, aan de Molenstraat 45 in Ede, wordt op maandag 24 november om 20.00 uur een live evenement over de podcastserie gehouden. Naast Jessica Kapelle komen andere mensen uit de podcast aan het woord. Aanwezig zijn? Aanmelden kan via www.bureauspotlight.nl. Deelname is gratis.

Lees ook

Stilte volgde na bombardement op Ede in september 1944: ‘Bleef een beetje onder de mat geschoven’