Aangrijpende muziek Sjostakovitsj: ‘Achtste Strijkkwartet meest persoonlijk’

EDE Het Matangi Quartet brengt zaterdag 2 april Het Achtste Strijkkwartet van Sjostakovitsj in de Edesche Concertzaal. ,,Ter nagedachtenis aan de slachtoffers van fascisme en oorlog”, schreef Sjostakovitsj erboven. Het stuk ontstond letterlijk op de puinhopen van de in de Tweede Wereldoorlog verwoeste stad Dresden. 

Het Matangi Quartet verbindt Sjostakovitsj’ Achtste Strijkkwartet met Beethovens Russisch getinte Strijkkwartet op. 59, nr 2 met de bijnaam ‘Razumovsky’. De vier musici maken het programma compleet met Borodins flitsende ‘Scherzo’ uit Les Vendredis.

MUZIKALE SOIREE Jan-Willem van Ree over het concert: ,,Het openingsstuk Scherzo van Alexandr Borodin brengt je direct naar het negentiende-eeuwse luxe-appartement van Petrovich Belaieff. Deze rijke houthandelaar en filantroop had een eigen muziekuitgeverij. Iedere vrijdagavond organiseerde hij een muzikale soiree waar, naast klassieke strijkkwartetten, ook iets van een toen hedendaags Russische componist werd gespeeld. Onder meer Borodins Scherzo klonk toen voor het eerst.”

Ook Beethovens Achtste Strijkkwartet, op 59, nr. 2 kwam tot stand dankzij een kapitaalkrachtige mecenas. In 1806 bestelde de Russische ambassadeur Andreas Razumovsky bij Beethoven drie strijkkwartetten. Om zijn opdrachtgever te plezieren verwerkte Beethoven in ieder strijkkwartet een Russisch getint thema. In het Scherzo van het tweede Razumovsky-kwartet is dat een Russische volksmelodie. In het Rusland van rond 1900 was deze melodie nog altijd bekend, want componisten als Moessorgski, Tsjaikovski, Rachmaninov en Stravinski gebruikten het ook in hun pianomuziek en opera’s.

AANGRIJPEND Dmitri Sjostakovitsj gaf zijn Achtste Strijkkwartet een persoonlijk tintje mee. Overal in het werk duikt Sjostakovitsj’ muzikale handtekening op: de vier beginletters van zijn naam. Sjostakovitsj beschouwde het stuk als een muzikaal Requiem voor zichzelf. Zover kwam het gelukkig niet. Het kwartet ontstond in 1960 in Dresden letterlijk op de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog. Van Ree: ,,De muziek klinkt als een emotionele wervelstorm die je vanaf de eerste noten meeneemt door extreme stemmingswisselingen. Ondanks alle tragiek is Sjostakovitsj’ Achtste Strijkkwartet zijn meest persoonlijke en meest gespeelde strijkkwartet.”

MATANGI QUARTET Het Matangi Quartet behoort tot de top van de Nederlandse strijkkwartetten en maakt ook buiten de grenzen veel furore. Zo speelden de musici op het prestigieuze Festival van Aix-en-Provence en de World Expo 2010 in Shanghai. Bovendien won het kwartet belangrijke prijzen, zoals de prestigieuze ‘Kersjes van de Groenekan Prijs’ en verschillende Edisons.

KAARTEN Bestel kaarten via tickets.edescheconcertzaal.nl of bij de verkooppunten in Ede: Boekhandel Frits Hardeman, Boekhandel Boek en Buro Ede, de Edesche Concertzaal of voorafgaand aan het concert. Verkooppunt in Bennekom: Bruna. Verkooppunt in Veenendaal: De Rank. Verkooppunt in Wageningen: Theater Junushoff. Kinderen tot 18 jaar gratis entree.