Columnist Harrold Harbers over ‘de kracht van een tongval’

EDE Vaak kan ik met lichte jaloezie en soms zelfs enige vervoering luisteren naar iemand die met een accent spreekt. Door zijn of haar tongval kun je precies horen waar ze vandaan komen. Het geeft net dat laagje meer identiteit dan wanneer je alleen maar het standaard Nederlands bezigt. 

Hoewel die culturele identiteiten tussen de verschillende regio’s in Nederland al lang niet meer zo sterk zijn als vroeger, komen ze vooral in de tongval nog een klein beetje terug. Ik struin dan ook graag het internet af naar informatie over de verschillende accenten, talen en tongvallen die Nederland rijk is en was.

TWENTE

Voordat ik in Ede neerstreek woonde ik in Veenendaal, daar kennen ze het Veens. Omdat mijn ouders geen echte Veenendalers zijn, is dat accent volledig langs mij heengegaan. Mijn vader heeft wortels in Twente en kan het dialect spreken. 

Ook daar heb ik niets van meegekregen en was het standaard Nederlands bij ons thuis de voertaal. Het heeft natuurlijk ook niet zoveel zin om iemand op te voeden in de ene regio met het accent van de andere. Juist het lokale aan een dialect maakt het speciaal.

Dus op het moment dat ik doorhad dat ik alleen maar ‘gewoon’ Nederlands kon spreken, had het niet zoveel zin meer om aan een dialect of streektaal te beginnen. 

Daar komt nog bij dat Nederlandse dialecten al jaren op hun retour zijn en je sommige zelfs uitgestorven kan noemen. Waar ik in Veenendaal nog wel eens een Veense tongval kon ontdekken, is mij dat in Ede (nog) niet gelukt.

VARIANTEN

Toen ik googelde op het Edes dialect kwam ik een artikel tegen van Indebuurt met woorden uit het West-Veluws, een variant van het Nedersaksisch waar het Edes onder valt. Daar geven ze onder meer aan dat in veel dorpen rondom Ede het West-Veluws en varianten daarop nog wel meer voorkomend zijn dan in Ede.

Dus hoewel ik zelf verder accentloos door het leven ga, hoop ik dat er nog Edenaren zijn die nog wel een enige vorm van accent spreken, die de woordjes herkennen waarover het Indebuurt-artikel het heeft en ook trots zijn op hun accent. Want een beetje tegenwicht tegen de oprukkende Gooise ‘r’, zal de diversiteit in spraak en de kleurigheid van de Nederlandse taal zeker niet verkeerd doen.

door Harrold Harbers

Meer columns op Ede Stad.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.