50 jaar Ede Stad: ‘Lokaliteit maakt de plaatselijke krant tot een huisvriend’

EDE Ede Stad richt zich op het nieuws binnen de héle gemeente Ede. Waarom is dan toch gekozen voor de toevoeging ‘Stad’? En waarmee heeft Ede, landelijk gezien, het nieuws gehaald? Een kleine terugblik vanuit een groot perspectief.

door Diana Kervel

Oprichter Henk Bakkenes is niet wars van een gevleugelde uitspraak. ,,Iedereen woont liever in een stad dan een dorp”, is er één van. Wanneer hier de journalistieke basisprincipes van ‘hoor en wederhoor’ op losgelaten worden, zal een aardige discussie ontstaan. Toch is het wel de verklaring van de benaming voor de krant: Ede Stad. Vóór 1979 heette de krant Ede Veldhuizen, genoemd naar de wijk waar het allemaal begon. Met de komst van een nieuwe offset-rotatiedrukker kwamen er mogelijkheden om een plaatselijk nieuwsblad voor heel Ede uit te geven. De naam Ede Stad is daarmee ontstaan. Met altijd de nadruk op lokale berichtgeving uit de diverse wijken, het sportgebeuren en veel aandacht voor het verenigingsnieuws. Met Ede Veldhuizen is de toon gezet, via Ede Stad zijn de klanken in de gehele gemeente te horen. Dus ook naar Bennekom, Deelen, Ederveen, Harskamp, Hoenderloo (deels), De Klomp, Lunteren, Otterlo en Wekerom. De oplage is uitgegroeid tot 50.000 exemplaren. In 2021 is Bennekoms Nieuwsblad toegevoegd aan de uitgaven van de BDU. Toch viert óók die krant dit jaar het gouden jubileum. Die eerste editie geeft een blik op de toenmalige dorpsstraat.

Bladerend door vijftig jaargangen ontkom je niet aan een gevoel van nostalgie. Door de jaren heen zie je de verschillende wijken van Ede groeien, denk onder meer aan de Rietkampen, Kernhem en Ede-Zuid. Ede heeft een turbulente groei achter de rug, terwijl de bouwactiviteiten van dit moment laten zien dat de grenzen nog niet zijn bereikt. Andere dingen blijven, maar krijgen nieuw elan. Bij de herdenking van de luchtlandingen, in 1994, krijgt de Engelse generaal John Hacket een erepenning van Ede. In 2024 krijgt hij zijn eigen straat. Eind jaren zestig stond op een muur in het centrum ‘Waarom gebeurt hier niets?’ geverfd, een gevoel dat breed werd gedeeld. Met de jeugdsoos Oktopus kwam daar, in de jaren 70, voor de jongere inwoners, verandering in. In 2023 was er een reünie met de inmiddels oudere jongeren. Redacteuren en freelancers zijn als het ware meegegroeid. Waarbij de jongere generaties voor een frisse blik zorgen en de toekomst waarborgen.

HOOGTE- EN DIEPTEPUNTEN

Dan is het altijd leuk om even te kijken waarmee de gemeente Ede het landelijke nieuws heeft gehaald. De twijfelachtige eer krijgt langere tijd de ‘pyromaan van Ede’ (1995) en meer recent de komst van vluchtelingen uit Afghanistan naar Harskamp (2021). Een mysterie zal het altijd wel blijven, maar bestond die poema (2005) nu echt of niet? 

Twee jeugdige poema-zoekers in 2005 in gesprek met de Koninklijke Marechaussee - ANP/Robert Vos

Ede Stad werd zelf onderdeel van het nieuws door het telefoontje van de vader van het ontvoerde meisje Katja Leendertz. Hij ontvoerde het meisje (2009) bij de Cavaljéschool waarop hij de redactie belde met het verzoek om de berichtgeving te staken, maar hij gaf wel een kort interview. Ede heeft haar geschiedenis omarmd in meerdere opzichten. 

Journalist Lisette Ruzius op de redactie ‘ineens’ in gesprek met de vader van de ontvoerde Katja Leendertz  - BDUmedia

De airborne luchtlandingen op de Ginkelse Heide mogen zich jaarlijks verheugen op een warme belangstelling. Ieder jaar een waar spektakel en een mooie aanleiding om de waarde van vrijheid kracht bij te zetten. Denk je het 49e jaar rustig af te sluiten, is daar nog de gijzeling in een café in Ede dat zelfs wereldnieuws werd. Met een liveblog, foto’s en video’s konden belangstellenden het nieuws stap-voor-stap volgen. Het netwerk van lokale journalisten blijkt daarbij van onschatbare waarde. 

De verdachte van de gijzeling in Ede (2024) wordt gearresteerd door de Dienst Speciale Interventies - anp / Remko de Waal

Oud-hoofdredacteur Jur van Ginkel zei ooit: ,,Het is vaak moeilijker om voor een lokaal medium te werken dan voor een landelijk of regionaal dagblad. Veel lezers kunnen immers controleren of de informatie klopt als er geschreven wordt over hun directe omgeving. De inwoners beschouwen Ede Stad toch wel een beetje als hun krant.”

BATTLE

Van Ginkel: ,,Als ik terugdenk aan een halve eeuw Ede Stad, komt vooral de journalistieke ‘battle’ met de concurrerende uitgaven Edese Post en Edese Courant bovendrijven. De redactie moest, onder aansporing van de gedreven uitgever Henk Bakkenes, vrijwel vanuit het niets een nieuwsblad uit de grond stampen dat een stevige plaats binnen het Edese medialandschap moest gaan veroveren. Nu vijftig jaar later kunnen we vaststellen dat nieuwsblad Ede Stad fier overeind is gebleven in die strijd. Dat is volgens mij vooral te danken aan de filosofie waarmee de Koninklijke BDU plaatselijke nieuwsbladen wil maken.” 

De oud-hoofdredacteur heeft in 2007 afscheid genomen: ,,Ik heb me altijd voor ogen gehouden dat de basis daarvan ligt bij het aannemen van journalisten die zich niet te groot voelen voor het kleine nieuws. Dat is overigens zeker geen vanzelfsprekendheid. Ik herinner me nog goed dat ik tijdens de vele sollicitatiegesprekken meer dan eens uitstekende journalisten moest afwijzen omdat ze tussen neus en lippen door lieten blijken toch een beetje neer te kijken op berichten over bijvoorbeeld een zestigjarig getrouwd echtpaar of een jubileum van de bakker om de hoek. Terwijl dat juist ingrediënten zijn die een plaatselijke krant tot een huisvriend maken.” Tegelijkertijd moeten de journalisten uiteraard ook in staat zijn om de lokale democratie te bewaken. ,,Het kritisch volgen van de plaatselijke politici hoort daar zeker bij, evenals het duiden van het nieuws. Kort samengevat: een goed plaatselijke nieuwsblad moet een politieke, economische en maatschappelijke bijdrage leveren aan de samenleving.” Verwijzend naar het gouden jubileum van Ede Stad: ,,In mijn beleving heeft de redactie van Ede Stad daar een halve eeuw lang ruimschoots aan voldaan. Voor de komende jaren zal dat niet anders zijn, zeker nu er ook volop multimediaal wordt gewerkt.”

PAPIER, DIGITAAL EN PREMIUM

Journalisten moesten in de beginjaren artikelen uittypen op de schrijfmachine en vervolgens naar de krant brengen. Daarna werd elke letter letterlijk op zijn plaats gezet. De faxen en telexen zijn vervangen door e-mail en internet. Analoog is vervangen door digitale fotografie. Technologie doet zijn intrede en daarmee ook de vooruitgang. Berichten kunnen direct online gezet worden. Een beeld zegt meer dan duizend woorden, dat geldt zeker voor de 112-verslaggeving. 

In 1984 kwam Ede Stad twee keer per week uit, op maandag en woensdag. In 1985 werd ook gestart met Kabelkrant Ede, de eerste kabelkrant in Nederland die 24 uur per etmaal draaide. In 2000 werd de website gelanceerd. Kort daarop maakte de redactie ook lokale televisie onder de naam EdeStadsTV. In 2002 werd gestopt met zowel de kabelkrant als televisie. Door de jaren heen heeft Ede Stad zijn aanwezigheid uitgebreid naar verschillende online platforms, waaronder een website, sociale media-accounts en een mobiele app. Nieuws is niet gratis. De kosten van het huis-aan-huisblad worden niet volledig gedekt door de advertenties. Om het lezerspubliek informatie te kunnen bieden om hun mening te vormen, moet aan journalisten toch de ruimte worden geboden om te onderzoeken, schrijven, duiden, fotograferen en filmen met interviews, reportages en achtergrondverhalen. Op  2 oktober 2019 is voor meer journalistieke verdieping in artikelen een betaalmuur geïntroduceerd. Deze premium-artikelen bieden meer achtergrondinformatie. 

WAARDERING

Een lokaal nieuwsmedium wordt nog weleens sarcastisch ‘het sufferdje’ genoemd. De huis-aan-huiskrant heeft echter het grootste bereik. Dit blijkt uit het onderzoek ‘De staat van de lokale nieuws- en informatievoorziening 2022’, dat door het Commissariaat voor de Media (CvdM) werd uitgevoerd.  Voor alle nieuwsconsumenten is het de belangrijkste informatiebron over lokale zaken. Oók voor jongeren, waarvan iedereen denkt dat die groep heel lastig te bereiken is. Het onderzoek is uitgevoerd onder 10.343 respondenten ouder dan 16 jaar en is daarmee representatief voor heel Nederland. 

Nog even terug naar het begin. De gemeente Ede zal naar verwachting in 2040 ruim 150.000 inwoners hebben. Misschien hoort daar komende decennia een andere naam als bijvoorbeeld ‘Ede Breed’ bij. Tot die tijd levert Ede Stad het nieuws ‘gewoon’ als vertrouwd, op de spreekwoordelijke deurmat. Bij het zilveren jubileum zei Henk Bakkenes het al en het klopt nog steeds: ,,Ede Stad neemt de pet af voor het verleden en stroopt de mouwen op voor de toekomst.”

Dit artikel maakt deel uit van de special Ede Stad 50 jaar, die op woensdag 15 mei 2024 bij de papieren Ede Stad verscheen.