Columnist Harrold Harbers over oude maateenheden: Mag het een onsje meer zijn?

EDE Zoals u ondertussen misschien weet ben ik erg gefascineerd door dialecten en streektalen. Ik kan uren luisteren naar iemand die een variant van het Nederlands spreekt en die voor mij klinkt alsof hij van de andere kant van de wereld komt.

Net zo interessant vind ik de maateenheden van voor het metriekstelsel. Ik heb mij laten vertellen dat die soms zo lokaal waren dat een kleine vergissing je duur kon komen te staan of je bedrogen kon laten uitkomen. 

Gelukkig meten we sinds Napoleon niet meer met twee maten en weet iedereen tot op de honderdste nauwkeurig hoeveel hij gekocht heeft en hoeveel dat kost. Termen als duim, voet, el en pint horen dan ook al een tijdje tot het verleden.

PERFECTE OF MISLUKTE CAKE

Als je culinair geïnteresseerd bent en je inspiraties bij onze Angelsaksische vrienden vandaan haalt, kun je nog wel in aanraking komen met ounces, pounds, cups en quarts. Het ligt er dan wel aan welke pond je oversteekt, want Imperial of niet, het terugrekenen in grammen of milliliters kan het verschil maken tussen een perfecte of mislukte cake.

Hoe minimaal dan ook, toch duikt er nog wel eens een pre-metrische maat ergens op. Zo zal de agrariër prima om kunnen springen met een are of een bunder en weten ze op de markt wel raad met een ons en een pond.

MARKTJARGON

Het uitmeten van boerenland staat bij mij niet wekelijks op de agenda, maar wel het bezoeken van de markt. Daar scharrel ik dan graag rond tussen de kramen brood, groente en fruit, vis, vlees en kaas. 

En overal waar ik iets koop probeer ik dat te doen in de eenheden van weleer. Het is nog nooit gebeurd dat ik raar werd aangekeken of gevraagd werd om mijzelf uit te leggen. Blijkbaar zitten deze eeuwenoude eenheden zo ingebakken in het marktjargon, dat jong en oud begrijpt waar je het over hebt.

Toch hoef je op de markt echt geen ellenlange discussie te voeren als je gewoon een halfje wit gesneden wilt. Het gebruik van deze termen is puur informeel en misschien wel een beetje nostalgisch. Op de bordjes staat alles netjes in metrische eenheden aangegeven. 

Ook wijdt ondergetekende niet verder af van het stelsel dan, onsjes en pondjes, want het verleden leert dat je Napoleon en zijn metriekstelsel geen duimbreed in de weg mag zitten.

door Harrold Harbers

Meer columns op Ede Stad.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.