Zeki is non-binair en verhuisde van Turkije naar Ede: ‘Ik weet wie ik ben en dat is het belangrijkste’

EDE Met een spijkerbroek, geruit overhemd en donker shirt springt de 29-jarige Zeki niet direct in het oog. Maar wie wat beter naar de uit Turkije afkomstige Zeki kijkt, ziet een kleurrijk tafereel op zijn nagels: een donkere ondergrond met regenboogkleuren die eruit spatten. ,,Ik wilde voor rechte lijnen gaan, maar het is dit kriskras gepriegel geworden”, zegt hij met een glimlach.

door Elyse van den Brink

Hoe belandt iemand die geboren is in het zuidoosten van Turkije en vervolgens op verschillende plekken aldaar heeft gewoond in Ede? ,,Ik heb mijn partner, die hier geboren en getogen is, online ontmoet en verhuisde daarom 2,5 jaar geleden om bij hem te zijn”, legt Zeki in vogelvlucht uit. Om er vervolgens op nuchtere toon aan toe te voegen: ,,En het bevalt me hier wel.” 

NON-BINAIR

Dat hij zich hier thuis voelt, komt niet alleen door zijn relatie. Zeki ervaart ook dat hij in Nederland veel meer zichzelf kan zijn dan in zijn thuisland. ,,Ik zeg dat ik homo ben - wat een vrij vanzelfsprekende term is voor een man die op mannen valt - maar ik vind het concept ‘gender’ wel onnodig voor mezelf”, stelt hij. ,,Ik weet dat ik geen vrouw ben, maar ‘man’ dekt voor mij de lading niet volledig. Daarom noem ik mezelf non-binair.”

Non-binaire personen passen niet in de traditionele hokjes van ‘man’ en ‘vrouw’. ,,Vaak zitten deze mensen een beetje tussen de twee in qua genderidentiteit en -expressie. Dat gaat voor mij niet altijd op. Ik kleed me bijvoorbeeld vooral wat meer ‘mannelijk’ en gebruik ook de voornaamwoorden hij/hem. Dat maakt wel dat het soms lastig is om uit te leggen aan anderen. Dus die uitleg ga ik soms uit de weg”, verduidelijkt Zeki. ,,Maar ik weet wie ik ben en dat is het belangrijkste voor me.”

OPGAAN IN DE MENIGTE

In zijn thuisland was hij minder open over zijn identiteit. ,,Dat kon ook niet anders vanwege mijn baan - ik ben Engels docent - en mijn familie. Sommige van mijn vrienden wisten het wel, maar ik was in Turkije nooit heel actief in de lhbti-scene.” Reden genoeg om het roer om te gooien toen hij zich in Nederland ging settelen. Om een sociaal netwerk op te bouwen, ging hij 1,5 jaar geleden vrijwilligerswerk doen bij de Wageningse lhbti-vereniging Shout, waar hij helpt bij verschillende activiteiten. 

Volgens Zeki is het belangrijk dat er voor deze doelgroep evenementen worden georganiseerd. ,,En dat er aandacht voor lhbti’ers is. Als ik naar Edese homomannen kijk, valt het me op dat velen van hen opgaan in de menigte. Ze zouden bij wijze van spreken zo door kunnen gaan voor een heteroman. Als ik ernaar vraag, geven ze aan dat acceptatie niet altijd vanzelfsprekend was. Anderen - vaak bekende mensen - maakten deze weg vrij. En nu hebben ze zoiets van: we hoeven niet zo over de top te zijn”, schetst Zeki de oer-Hollandse ‘doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg’-mentaliteit. 

,,Maar dat is een vorm van privilege. Niet iedereen hoeft uit de band te springen, maar als lhbti-gemeenschap moeten we wel opkomen voor elkaar”, meent hij. ,,Als we onzichtbaar blijven en de bestaande normen niet uitdragen, accepteren niet-lhbti’ers ons dan echt? Of accepteren mensen ons omdat we op ze lijken? Het is belangrijk om te laten zien wie je bent. Om open te zijn. Misschien denkt je sceptische buurman dan op een dag wel: deze persoon lijkt misschien niet op mij, maar houdt wel van hetzelfde biertje of dezelfde tv-serie. Dan vinden we overeenkomsten.”

Niet iedereen hoeft uit de band te springen, maar als lhbti-gemeenschap moeten we wel opkomen voor elkaar

’FAVORIET SCHELDWOORD’

Over het algemeen voelt Zeki zich veilig op straat. Ook als hij hand-in-hand loopt met zijn partner heeft hij doorgaans geen last van vervelende opmerkingen. ,,Maar ik ben docent op een middelbare school in Den Bosch en mijn studenten gebruiken soms nare woorden. Niet expliciet tegen mij gericht hoor, maar ‘homo’ lijkt wel hun favoriete scheldwoord te zijn.” Hij kan er wel om lachen, maar voegt er dan op serieuze toon aan toe: ,,Niet van iedereen hoor, laat dat wel duidelijk zijn.” 

Voor de klas is Zeki open over homo en non-binair zijn. ,,Het is niet het eerste wat ik benoem. Maar als iemand ernaar vraagt, ben ik er eerlijk over. Dat deed ik overigens niet in Turkije, want daar had ik dan mijn baan kwijt kunnen raken.” 

(De tekst gaat verder onder de foto.)

De 29-jarige docent leest graag in zijn vrije tijd. - Elyse van den Brink

TURKSE GEMEENSCHAP

Contact met de Turkse gemeenschap in Ede heeft Zeki niet. ,,Dat probeer ik eigenlijk te vermijden”, zegt hij voorzichtig. ,,Dat zal sommigen tegen het zere been schoppen, maar ik ben bang om veroordeeld te worden. Alhoewel ik zeker weet dat hier Turken zijn die het niks kan schelen dat ik gay ben, vind ik het zenuwslopend om banden aan te halen met de gemeenschap an sich. Al mis ik het culturele aspect soms wel. Vooral het dingen delen in mijn moedertaal.” 

Overigens vindt Zeki dat zijn thuisland op het gebied van lhbti-kwesties vaak te negatief wordt afgeschilderd. Dat beeld wil hij nuanceren. ,,Turkije is een groot land. Het is niet eerlijk om alles over één kam te scheren. Ik voelde me niet opgejaagd. Ik droeg misschien geen nagellak zoals hier, maar er waren zeker plekken waar ik mezelf kon zijn.” Van zijn familie in Turkije weten zo’n drie mensen dat hij homo is. De rest probeert hij op dat vlak op veilige afstand te houden. Dat is ook de reden waarom hij niet bij zijn volledige naam genoemd wil worden in dit artikel. 

,,Ik houd mijn familie op de hoogte, maar deel niet elk aspect van mijn leven. Dat hoeft wat mij betreft ook niet. Natuurlijk, zij zijn ook niet dom. Ik heb het nooit over een vriendinnetje, dus sommigen zullen die link ook wel leggen. Maar de directe vraag stellen of ik homo ben, dat zullen ze niet doen, denk ik. En als ze vragen wanneer ik nou eens ga trouwen, dan zeg ik dat mijn focus elders ligt. Mijn werk bijvoorbeeld. Dat stelt mijn familie ook gerust. Het is genoeg voor ze dat ik een baan heb. En een goed leven.”

Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Je vindt alle tot nu toe gepubliceerde artikelen van de lhbti-reeks van Ede Stad.nl in dit dossier.