Natuurcolumn Michael de Vries: Verwarring bij vogelnamen

EDE Tijdens mijn werk als leerkracht in het basisonderwijs geef ik iedere dag verschillende vakken. Naast rekenen, spelling en taal is ook begrijpend lezen een belangrijk onderdeel. Het gaat daarbij niet zozeer hoe snel je leest, maar vooral of je snapt wat je leest. 

Wat doe je bijvoorbeeld als je een woord niet kent? Ga je dit dan gelijk opzoeken? Vraag je het aan een ander? Eén van de strategieën voor zo’n probleem is om te bedenken of je wellicht een deel van dat woord al wel kent. Een mooi voorbeeldwoord is daarbij ‘tafelpoot’. Al zou je dat woord niet kennen, dan nog kan je wel bedenken dat het de poot van een tafel is. In de vogelwereld zijn er ook genoeg voorbeelden, waarbij de naam wel verklapt hoe de vogel eruitziet, hoe hij zich gedraagt, wat de vogel eet of wanneer de vogel in ons land is. 

Zo is de zomertaling hier alleen in de zomer, is de grote bonte specht ook echt de grootste bonte specht die we hebben en heeft de blauwborst daadwerkelijk een mooie blauwe borst. Je kan de naam en de vogel in zo’n geval dus makkelijk koppelen. 

Maar was het altijd maar zo simpel. We worden ook heel vaak voor de gek gehouden. Is het u weleens opgevallen dat de roodborst toch echt een oranje borst heeft? En waarom heet de winterkoning eigenlijk zo? Hij is hier het hele jaar door. En de prachtige appelvink? Die eet helemaal geen appels en ook de goudvink heeft géén gouden kleur in zich. 

En dan mijn persoonlijke favoriet nog, de ijsvogel. Die houdt totaal niet van ijs. In tegendeel zelfs. IJsvogels sterven juist massaal als er ijs ligt omdat ze dan geen voedsel kunnen vangen. En om het nog erger te maken is de waterspreeuw niet eens een spreeuw en de klapekster niet eens een ekster. Volgt u het nog?

Gelukkig maakt de wespendief het weer een beetje goed. Het is een redelijk grote roofvogel die in de zomer in ons land broedt. De vogel voedt zich met name, zijn naam zegt het al, met wespen. Soms volwassen wespen, maar ook larven en poppen die hij zelf met zijn poten uitgraaft. Wat fijn dat er toch ook nog vogels zijn, die ons met hun eigen naam een beetje helpen. En toch, hoe ervaren je ook bent, blijft dat begrijpend lezen wel een dingetje.

door Michael de Vries

Meer columns op Ede Stad.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.