Oud-predikant Edese Beatrixkerk Theo Pieter de Jong: ‘Ik heb me nooit afgewezen gevoeld door God; wel door Bijbelteksten’

EDE Misschien hadden ze wel gewapend glas nodig bij hun nieuwe huis omdat het beroep aannemen in Ede toch zeker vragen om moeilijkheden was. Dat is wat Theo Pieter de Jong dacht voordat hij zo’n zeven jaar geleden samen met zijn man Maarten naar Ede verhuisde en predikant werd in de Beatrixkerk. ,,Die vooroordelen bleken niet nodig. Het voelde als een warm bad”, aldus De Jong. 

door Elyse van den Brink

De dominee verruilde de Beatrixkerk ongeveer een jaar geleden voor de Dorpskerk in Schaarsbergen, maar blikt in dit negende deel van de lhbti-reeks van Ede Stad.nl graag terug op de zes jaar die hij in Ede doorbracht. ,,Toen de Beatrixkerk destijds contact met mij zocht, wisten ze al dat ik getrouwd was met een man, want daar was ik open over. Dat was geen probleem voor ze”, zegt hij. 

GELEIDELIJK PROCES

Zijn coming-out ging geleidelijk. ,,Het is lastig om één moment aan te wijzen waarop ik echt uit de kast kwam. In feite blijf ik dat ook steeds doen. Net in de abdij alweer (De Jong verbleef enkele dagen in een klooster toen dit interview plaatsvond, red.), toen iemand me vroeg of mijn vrouw en kinderen thuis waren gebleven.”

De Jong praat nu makkelijk over zijn identiteit, maar heeft daar zeker een weg voor moeten afleggen. ,,Toen ik erachter kwam dat ik homo ben, zorgde dat wel voor een soort crisis. Ook tijdens mijn studie theologie was ik er veel mee bezig. Eigenlijk wilde ik graag in het buitenland werken als zendeling, maar in het overgrote deel van de wereld is dat onmogelijk als je lhbti’er bent.”

NOOIT AFGEWEZEN DOOR GOD

Alhoewel christen én lhbti’er zijn de nodige complexiteiten met zich meebrengt, heeft De Jong zich nooit afgewezen gevoeld door God. ,,Maar wel door Bijbelteksten”, verklaart hij. ,,Ik dacht destijds: of mijn beeld van God klopt niet, of ik lees die teksten verkeerd. Aan dat laatste moest het schorten.” 

Steun op dit pad naar zelfacceptatie kreeg hij van vrienden, een predikant die hij vertrouwde en zijn familie. ,,Mijn ouders waren sneller op het punt dat ze hoopten dat ik een lieve vriend zou vinden; zelf deed ik er veel langer over om die ruimte te voelen. Sommige mensen in mijn omgeving moesten daarin ook met me meegroeien. Voor hen was het de eerste keer dat ze van dichtbij met homoseksualiteit te maken kregen.”

Ik dacht destijds: of mijn beeld van God klopt niet, of ik lees die teksten verkeerd. Aan dat laatste moest het schorten

NIET OP DE BARRICADES

De Jong stipt aan dat hij zelf nooit de barricades op is gegaan. ,,Dit om minder weerstand tegen te komen”, legt hij uit. ,,Terwijl ik me heel bewust ben van het feit dat ik veel te danken heb aan activistische lhbti’ers.”

De predikant meent dat het wat meer op de achtergrond blijven hielp bij het uitdragen van een, in zijn woorden, ‘niet bedreigende aanwezigheid’ in Ede. ,,Daarmee voegden we echt iets toe. Mensen - ook die van buiten onze kerk - klopten regelmatig bij ons aan met hun worstelingen. Ze wilden hun verhaal delen of vroegen mij voor hen te bidden.”

EEN ANDERE BLIK OP DE BIJBEL

Het was dan voor De Jong dikwijls puzzelen om erachter te komen wat hij concreet voor hen kon betekenen. ,,Het is triest hoezeer sommige mensen in de knel zitten. Vooral vanwege familie en wat de kerk van hun geaardheid vindt. In sommige gevallen kon ik alleen maar uitspreken dat ik ze begreep en dat ik mogelijk hetzelfde had gevoeld”, legt hij uit. 

In andere gevallen kon hij Bijbelteksten met de hulpvragers onder de loep nemen. ,,Meestal worden de teksten alleen maar uitgelegd door heteromannen. Maar hoe leest een lesbische vrouw van kleur zo’n tekst? Dat maakt nogal een verschil”, stelt De Jong. ,,En het is erg verrijkend om er met zo’n blik naar te kijken.” 

(De tekst gaat verder onder de foto.)

De Jong in zijn studeerkamer (archiefbeeld). - berrydereusfotografie.nl

‘INGEWIKKELDE DINGEN’

Volgens de predikant zijn er geen leden vertrokken door zijn aanstelling; er waren juist positieve ontwikkelingen. ,,We kregen een keurmerk van Wijdekerk dat we een inclusieve gemeente zijn en soms namen iets meer gasten plaats in de kerk, die dan op vakantie een dienst bezochten”, noemt De Jong. ,,Ik denk ook wel dat iets meer mensen lid zijn geworden toen we expliciet een inclusief standpunt innamen. Mensen die zaten met: wat nou als mijn kind uit de kast komt en ik in een kerk zit die dat niet ondersteunt?”

Gevraagd naar negatieve ervaringen die hij had in de jaren dat hij werkzaam was in Ede, pauzeert De Jong even. Hij wil er niet te veel woorden aan vuil maken, omdat dat volgens hem de kerkelijke eenheid niet ten goede zou komen. ,,Negentig procent was positief, maar natuurlijk waren er ook ingewikkelde dingen. Zoals bij een interkerkelijke dienst. Dan bleek het toch gecompliceerd om consensus te bereiken over wie de voorganger zou zijn.”

Die A12 is wel een grote grens; daarachter zijn we écht niet meer op de Biblebelt

VERBONDENHEID BLIJFT

Nu hij de Dorpskerk in Schaarsbergen al enige tijd zijn werkplek mag noemen, zijn hem best wat verschillen opgevallen. ,,Die A12 is wel een grote grens; daarachter zijn we écht niet meer op de Biblebelt. De omgeving is stadser en minder kerkelijk. Maar het bevalt goed. Het is een kleinere kerk en een kleinere gemeente, waardoor ik ook meer tijd heb voor het thuisfront: mijn man en pleegdochter.”

Ede mist hij nog weleens. ,,Ik ben dankbaar voor mijn tijd hier en krijg zo nu en dan appjes van mensen uit de gemeente. Alhoewel die verbondenheid blijft: het is goed om het eerste jaar na je afscheid even uit beeld te zijn”, aldus De Jong. ,,Want ik wil ook mijn opvolger niet voor de voeten lopen.” 

Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Je vindt alle tot nu toe gepubliceerde artikelen van de lhbti-reeks van Ede Stad.nl in dit dossier.

 Fonds Bijzondere Journalistieke Producties